Last night I saw “Sketch 3 | The Language of Civility vs. Wild Language” at the Experimental Stage of the National Theatre of Greece, at the Dipylon Theater in Athens.
It was a fascinating experience.
There was no conventional story with a beginning, middle and end. Instead, the performance unfolded through choreography, choral elements, fragments of text offering definitions of politeness, the chair and other symbols, and costumes spanning the Victorian era to the present day.
At the end, something I particularly appreciated was the discussion with the artists involved in the production.
The performance made me think about what politeness actually means.
When is politeness a genuine expression of respect for another person? And when does it become performance, hypocrisy—or even a way of losing ourselves?
As choreographer and creator Stavroula Siamou asked during the discussion: how far should we go in “taming” a child without harming them? How do we teach a child to be polite without teaching them to become a doormat for a harsh world?
Through images, movement, music and text, Siamou showed us that politeness is not simply a matter of rules.
It is an attitude towards others, but also towards ourselves.
The unusual choral phrases and the precise, repetitive patterns of movement made me think about how society, education and our relationships shape our understanding of politeness—and about where genuine courtesy ends and the social mask begins.
For me, one of the most interesting aspects of the performance was the relationship between the personal and the collective, and the question of how free our choices really are.
The movement was sometimes fast and structured, only occasionally breaking into something freer. It reminded me of how our own actions are connected to the people around us and to the environment we move through.
When I am rushing or moving quickly, I don’t always stop to think, to question, or to notice the effect of each of my gestures, each of my behaviors. And sometimes I simply need to let go: a little craziness, freer movement, uncontrollable laughter that perhaps only I understand. It is almost as though the pressure of structured politeness needs to find a way out.
Sitting offers another perspective—whether on a chair or crouched on the ground.
The chair, although it can be a symbol of superiority, a throne or a position of power, also gives us an opportunity to turn inward: to listen to the sounds around us, to become aware of the space we occupy and to think about our choices.
The pause created by stillness makes room for observation, reflection and conscious decisions.
The performance made me realize that personal reflection, our connection to the collective, stillness and free movement can coexist—just as dance, sound and moments of quiet coexist within the same work.
I found myself thinking about my own relationships.
I would like them to be grounded in kindness and respect without requiring us to sacrifice our authentic selves.
To know when to stand up for ourselves in a way that does not hurt another person, but also does not allow others to walk all over us.
The costumes, moving through different periods, were also a reminder that our ideas about politeness are not static.
Formal codes of manners became particularly rigid in the Victorian era, with elaborate rules and conventions. As societies changed and rebelled against those conventions, politeness changed too. Not necessarily along some steady path of “improvement.” It simply took different forms.
Today we can see aggression and rudeness alongside an increasing insistence on the self—individuality sometimes asserting itself without respect for the other, and personal freedom coming into conflict with our dependence on one another.
And yet, across different periods and different conventions, perhaps something essential remains: politeness as an expression of respect and coexistence—a foundation for relationships built on genuine interest in and consideration for another person.
“Sketch 3 | The Language of Civility vs. Wild Language” did not offer answers. Instead, it invited us to think and to look at our own choices.
Every movement, every phrase, every image and every moment seemed to remind us that politeness cannot simply be taken for granted.
It is an action, an attitude and a choice.
And perhaps the challenge is not simply to be polite.
It is to remain authentic while doing so.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Το αρχικό κείμενο στα ελληνικά.
Η γλώσσα της ευγένειας — πολιτισμός ή υποκρισία;
Χτες το βράδυ είδα το «Σκίτσο 3 | Η γλώσσα του πολιτισμού vs Άγρια γλώσσα» στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, στο Δίπυλον. Η εμπειρία ήταν πολύ ενδιαφέρουσα. Δεν ακολουθούσε κλασική ιστορία με αρχή, μέση και τέλος· ήταν μια χορογραφία με χορωδιακά στοιχεία, αποσπάσματα κειμένων που έδιναν ορισμούς της ευγένειας, της καρέκλας και άλλων συμβόλων, και κοστούμια από τη βικτωριανή εποχή μέχρι σήμερα. Στο τέλος, κάτι που βρήκα ιδιαίτερα εποικοδομητικό, ακολούθησε συζήτηση με τους συντελεστές.
Η πειραματική αυτή παρουσίαση με έκανε να αναρωτηθώ για το νόημα της ευγένειας. Πότε η ευγένεια είναι πράγματι σεβασμός για τον άλλο; Πότε γίνεται υποκριτική συμπεριφορά ή χάσιμο του εαυτού;
Όπως σημείωσε και η χορογράφος και δημιουργός Σταυρούλα Σιάμου, υπάρχει ένα ερώτημα: μέχρι πού να εξημερώσω το παιδί μου χωρίς να του κάνω ζημιά; Πώς μπορώ να το μάθω να είναι ευγενικό, χωρίς να το αφήνω να γίνει «χαλί» για την άγρια κοινωνία;
Η Σιάμου κατάφερε μέσα από εικόνες, κίνηση, μουσική και κείμενα να δείξει ότι η ευγένεια δεν είναι απλώς θέμα κανόνων. Είναι στάση απέναντι στον άλλον, αλλά και απέναντι στον εαυτό μας. Οι ιδιαίτερες χορωδιακές φράσεις, τα επαναλαμβανόμενα και με ακρίβεια χορευτικά μοτίβα με έκαναν να σκεφτώ πώς η κοινωνία, η εκπαίδευση και οι σχέσεις μας διαμορφώνουν την έννοια της ευγένειας, και πού σταματά η αληθινή ευγένεια και αρχίζει η κοινωνική μάσκα.
Για μένα, η μεγαλύτερη αξία ήταν η σύνδεση του προσωπικού με το συλλογικό και η ελευθερία ή μη των επιλογών μας. Στο σκίτσο, η κίνηση του χορού — μερικές φορές γρήγορη και δομημένη, λίγες φορές ελεύθερη — μου θύμισε πώς οι πράξεις μας συνδέονται με τους γύρω μας και με το περιβάλλον μας.
Όταν τρέχω ή κινούμαι γρήγορα, δεν σταματώ για να σκεφτώ, να αναρωτηθώ, να νιώσω την επίδραση κάθε χειρονομίας μου και κάθε συμπεριφοράς μου. Και κάποιες φορές νιώθω την ανάγκη να αφεθώ: λίγη τρέλα, πιο ελεύθερη κίνηση, ανεξέλεγκτο γέλιο, που μόνο εγώ καταλαβαίνω. Είναι σαν η πίεση της δομημένης ευγένειας να χρειάζεται να βρει έναν τρόπο να απελευθερωθεί.
Η καθιστή θέση, σε καρέκλα ή ανακούρκουδα, προσφέρει μια διαφορετική προοπτική: η καρέκλα, παρότι σύμβολο ανωτερότητας, θρόνου ή εξουσίας, μας δίνει την ευκαιρία να στραφούμε προς τα μέσα, να ακούσουμε τους ήχους γύρω μας, να νιώσουμε τον χώρο και να σκεφτούμε τις επιλογές μας.
Η παύση που φέρνει η στατική θέση δημιουργεί χώρο για παρατήρηση, στοχασμό και συνειδητές αποφάσεις.
Το δρώμενο με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι η προσωπική σκέψη, η σύνδεση με το συλλογικό, η παύση και η ελεύθερη κίνηση μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά, όπως ο χορός, οι ήχοι και οι στιγμές ηρεμίας στο ίδιο έργο.
Σκέφτηκα ότι οι σχέσεις μου θα ήθελα να στηρίζονται στην ευγένεια και στον σεβασμό, χωρίς να θυσιάζεται ο αληθινός εαυτός. Να ξέρουμε πότε να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας με τρόπο που δεν πληγώνει κανέναν, αλλά ούτε και επιτρέπει να μας καταπατούν.
Τα κοστούμια και οι εποχές θύμιζαν ότι η ευγένεια δεν είναι στατική. Οι κώδικες ευγένειας έγιναν ιδιαίτερα αυστηροί κατά τη Βικτωριανή εποχή, με πολλούς κανόνες και κοινωνικές συμβάσεις, αλλά με τις κοινωνικές αλλαγές και τις επαναστάσεις, η ευγένεια μεταμορφώθηκε — δεν ακολούθησε πάντα μία «βελτιωτική» πορεία, απλώς άλλαξε μορφή. Σήμερα συναντάμε στοιχεία βίας και αναίδειας, το εγώ να διεκδικεί τη θέση του χωρίς σεβασμό για τον άλλο, και την ατομικότητα να συγκρούεται με την αλληλοεξάρτηση. Κι όμως, σε όλες τις εποχές, η ουσία της ευγένειας παραμένει ως στάση σεβασμού και συνύπαρξης — μια βάση για σχέσεις που χτίζονται με αληθινό ενδιαφέρον και προσοχή για τον άλλο.
Το Σκίτσο 3 | Η γλώσσα του πολιτισμού vs Άγρια γλώσσα δεν έδινε απαντήσεις· έβαζε τον θεατή να σκεφτεί, να δει τις δικές του επιλογές. Κάθε χορογραφία, κίνηση, κάθε φράση, κάθε στιγμή ήταν μια υπενθύμιση ότι η ευγένεια δεν είναι δεδομένη.
Είναι πράξη, στάση και επιλογή.
Και ίσως η πρόκληση δεν είναι απλώς να είμαστε ευγενικοί.
Είναι να είμαστε ευγενικοί χωρίς να χάνουμε την αυθεντικότητά μας.
About the Performance / Σχετικά με την παράσταση
Title / Τίτλος: Χρονικό μιας εξημέρωσης (Οδηγός καλών τρόπων) / Chronicle of a Taming (A Guide to Good Manners)
Concept & Creation / Σύλληψη & δημιουργία: Σταυρούλα Σιάμου / Stavroula Siamou
Venue / Χώρος: Πειραματική Σκηνή Εθνικού Θεάτρου – Θέατρο Δίπυλον / Experimental Stage of the National Theatre of Greece – Dipylon Theatre
Credits / Συντελεστές
Choreography & Creation / Χορογραφία & δημιουργία: Σταυρούλα Σιάμου / Stavroula Siamou
Costumes / Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού / Magdalini Avgerinou
Lighting / Φωτισμοί: Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου / Semina Papalexandropoulou
Dramaturgy / Δραματολογία: Μάγδα Στεργίου / Magda Stergiou
Performers / Ερμηνευτές:
Γιάννης Βάρσος / Giannis Varsos, Τίτος Γρηγορόπουλος / Titos Grigoropoulos, Βασίλης Καραμπούλας / Vasilis Karampoulas, Κατερίνα Κρίστο / Katerina Kristo, Γιώργος Ματζιάρης / Giorgos Matziaris, Νεφέλη Παντερμαλή / Nefeli Pantermali, Βιβή Πέτση / Vivi Petsi, Θάλεια Σταματέλου / Thaleia Stamatelou
Kiki's Memos 